Ehliyetimi nasıl geri alırım hususu, özellikle mesleği otobüs şoförlüğü, tır şoförlüğü, taksicilik, satış mümessilliği olan kişiler bakımından diğer kişilere göre daha da önem arz etmektedir. Zira ehliyetlerine el konulması ile birlikte hayatlarını idame ettirecek ekonomik kazançlarının bir anda yok olması, işten çıkarılmaları gibi olumsuz sonuçlar doğabilmektedir.
İçindekiler
EHLİYETİME HANGİ DURUMLARDA EL KONULUR
Bu konuda detaylı bilgi için https://tugayaydeniz.com/surucu-belgesinin-geri-alinmasi-ehliyete-el-konulmasi/ yazımı okuyabilirsiniz. Aşağıda tablo üzerinden basit şekilde ehliyete hangi durumlarda ne kadar süre ile el konulabileceği anlatılmıştır.
1. Alkol Ya Da Uyuşturucu Madde Kullanımı Alarak Araç Kullanmak Nedeniyle
| Durum | Promil Sınırı | Sürücü Belgesi Geri Alma Süresi | Ek Yaptırım / Eğitim |
| Hususi otomobil kullanan sürücü (ilk ihlal) | 0.50 promil ve üzeri | 6 ay | – |
| Hususi olmayan araç kullanan sürücü (ilk ihlal) | 0.21 promil ve üzeri | 6 ay | – |
| İkinci defa alkollü yakalanma (5 yıl içinde) | – | 2 yıl | Sürücü Davranışlarını Geliştirme Eğitimi |
| Üçüncü veya daha fazla kez yakalanma (5 yıl içinde) | – | Her seferinde 5 yıl | Psiko-teknik değerlendirme + Psikiyatri muayenesi |
| Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullandığı tespit edilen sürücü | – | 5 yıl | Psiko-teknik değerlendirme + Psikiyatri muayenesi |
2. Alkolmetreyi Üflememek Nedeniyle
Karayolları Trafik Kanunun 48/9. Maddesine göre; “Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukça teknik cihazlar kullanılmasını kabul etmeyen sürücülere 2000 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır.”
3. Kırmızı Işık İhlali Nedeniyle Sürücü Belgesinin Geri Alınması
| Durum | İhlal Sayısı (1 yıl içinde) | Sürücü Belgesi Geri Alma Süresi | Ek Yaptırım / İşlem |
| Kırmızı ışık kuralını 3 defa ihlal etme (ilk kez) | 1. kez (3 ihlal) | 30 gün | – |
| Aynı yıl içinde ikinci kez 3 defa ihlal etme | 2. kez (toplam 6 ihlal) | 45 gün | – |
| Aynı yıl içinde üçüncü veya daha fazla kez 3 defa ihlal etme | 3. kez ve üzeri (9+ ihlal) | 60 gün | – |
| Aynı yıl içinde iki veya daha fazla kez sürücü belgesi geri alınanlar | 2+ defa geri alma durumu | Geri alma süresi sonunda | Psiko-teknik değerlendirme + Psikiyatri muayenesi (belge iadesi için zorunlu) |
4. Hız Sınırı İhlali Nedeniyle Sürücü Belgesinin Geri Alınması
| Hız sınırını %30’dan fazla aşma kuralını 5 defa ihlal etme (1 yıl içinde) | 5 defa (1 yıl içinde) | 1 yıl süreyle geri alınır |
| Aynı madde kapsamında sürücü belgesi ikinci defa geri alınanlar (5 yıl içinde) | 2. defa (5 yıl içinde) | Sürücü belgesi iptal edilir |
5. Drift Atmak Nedeniyle
| (d) bendi hükmüne uymamak (drift yapmak) | El freni çekerek veya başka yöntemlerle aracın ani yön değiştirmesi ya da kendi etrafında döndürülmesi | 60 gün süreyle geri alınır |
| Aynı madde kapsamında ikinci defa ihlal (5 yıl içinde) | Drift veya benzeri fiilin 2. kez işlenmesi | Sürücü belgesi iptal edilir |
6. Sağlık Koşulları Nedeniyle
Sürücü belgesi sahibi kişide sağlığı bakımından sürücülüğe engel aşikar bir değişikliğin görülmesi ve tespiti hâlinde, trafik görevlilerince sürücü belgesi geri alınarak, kişinin sağlık kuruluşlarında muayenesi istenir. Sağlık şartları bakımından sürücülüğe engel bir hâlinin olmadığı veya mevcut olan bu hâlin daha sonra ortadan kalktığı sağlık raporuyla tespit edildiği takdirde, sürücü belgesi kişiye iade edilir.
7. Ceza Puanının Dolması Nedeniyle Sürücü Belgesinin Geri Alınması
| Durum | İhlal Sayısı / Koşul | Ceza Puanı / Suç Türü | Sürücü Belgesi Durumu |
| Ceza puanlarının bir yılda 100’e ulaşması (ilk defa) | 1. kez (1 yıl içinde) | 100 ceza puanı | 2 ay süreyle geri alınır |
| Aynı yıl içinde ikinci kez 100 puanı doldurmak | 2. kez (1 yıl içinde) | 100 ceza puanı (ikinci defa) | 4 ay süreyle geri alınır |
| Bir yıl içinde üçüncü kez 100 puanı doldurmak | 3. kez (1 yıl içinde) | 100 ceza puanı (üçüncü defa) | Süresiz olarak iptal edilir |
| Ölümlü trafik kazasına asli kusurlu olarak sebebiyet vermek | – | Asli kusurlu sürücü | 1 yıl süreyle geri alınır |
8. Uyuşturucu Suçlarından, Kaçakçılık Suçlarından Ve 6136 Sayılı Yasaya Muhalefet Suçlarından Mahkumiyet Halinde Adli Sicil Kaydından Bu Suçlar Silinene Kadar
EHLİYETİME POLİS/ JANDARMA DIŞINDA MAHKEME TARADINDAN DA EL KONULABİLİR Mİ
5237 sayılı Türk Ceza Kanunun 53. Maddesine göre; “… trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla işlenen taksirli suçtan mahkûmiyet halinde, ….. sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilebilir. Yasaklama ve geri alma hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer ve süre, cezanın tümüyle infazından itibaren işlemeye başlar.”
Yani, taksirle yaralama, öldürme suçlarından mahkumiyet halinde ehliyete el konulmasına mahkeme tarafından karar verilebilir ve bu el koyma mahkumiyet kararının infazından hemen sonra başlar. Belirtilen taksirle yaralama ya da taksirle öldürme suçları dışında mahkeme tarafından suç nedeniyle ehliyete el konulabilmesi mümkün değildir.
EHLİYETİME EL KONULMASI İLE BİRLİKTE HAKKIMDA CEZA DAVASI DA AÇILIR MI
Her durumda olmamakla birlikte bazı durumlarda hakkınızda ceza soruşturması başlatılabilir. Örneğin 1.00 promilin üzerinde alkollü araç sürücüleri hakkında Karayolları Trafik Kanunun 48. Maddesi gereği Türk Ceza Kanunun 179. Maddesinde düzenlenen Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma suçundan soruşturma başlatılmaktadır. Bu hususla ilgili detaylı bilgi için https://tugayaydeniz.com/alkollu-arac-kullanma-cezasi/ yazımı okuyabilirsiniz. Öte yandan sadece alkollü araç kullanmak nedeniyle değil, hız sınırlarını aşmak, trafik kurallarına aykırı şekilde hareket etmek nedeniyle de trafik güvenliğini tehlikeye sokmak suçundan soruşturma ve davaya maruz kalınabilir. Kaza durumlarda ayrıca meydana gelen sonuca göre, olası kast, taksirle yaralama, öldürme suçlarından davalar açılabilmektedir. Maddi hasarlı bir kaza meydana geldiğinde ise mala zarar verme suçu kasten işlenebilen bir suç olduğundan sırf kazada araçta zarar meydana geldiği için mala zarar verme suçundan cezai takibat yürütülmez.
EHLİYETİME EL KONULDUKTAN SONRA GERİ ALABİLMEK İÇİN NEREYE İTİRAZDA BULUNMAM GEREKİR
Uyuşmazlık Mahkemesi 2918 sayılı Kanun’un 112. maddesinde, 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle yapılan değişiklik sonrası kararlarında, sürücü belgesinin geçici süre ile geri alınmasına ilişkin tutanağa karşı yapılan itirazın, aynı Kanun’un 112. maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varmaktadır.
D A N I Ş T A Y İdari Dava Daireleri Kurulunun Esas No : 2020/55 Karar No : 2020/10 sayılı kararında da; “…2918 sayılı ve 5326 sayılı Kanun hükümleri ile hukuki güvenlik ilkesi yönünden yukarıda yapılan açıklamalar ve Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar kazanan kararları birlikte değerlendirildiğinde, geri alma niteliğine bakılmaksızın sürücü belgesinin geri alınması yaptırımına karşı açılacak davalarda, adli yargı merciinin görevli olduğu, bu haliyle, sürücü belgesinin geri alınması ve idari para cezası yaptırımına karşı adli yargı merciine başvurulabileceği sonucuna varılmaktadır.” denilmiştir.
BU NEDENLE EHLİYETE EL KONULMASININ KALDIRILMASI BAŞVURULARINDA GÖREVLİ VE YETKİLİ YARGI YERİ SULH CEZA HAKİMLİKLERİDİR.
Ehliyete el koymanın kaldırılması ilgili olarak, bir dilekçe ile birlikte Sulh Ceza Hakimliklerine başvuru yapılabilir. Başvurunun sonucunda verilecek karar itiraza tabi olup, itiraz yoluna gidilebilir. Nihayetinde kesinleşen bu karara karşı da Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu ya da olağan üstü bir kanun yolu olan Kanun Yararın Bozma yoluna gidilebilir.
EHLİYETE EL KOYMA TUTANAĞININ ÖNEMİ
Tutanakların mevzuata uygun olarak düzenlememiş olması, sürücü belgesinin geri alınması kararını usul ve yasaya aykırı hale getireceğinden geri alma tutanağının mevzuata uygun şekilde düzenlenmiş olması büyük önem arzetmektedir. Bir çok yargı kararında tutanakların mevzuata aykırı olması nedeniyle ehliyete el koyma kararı kaldırılmıştır.
Karayolları Trafik Yönetmeliğinin “Tutanak Düzenleyenlerin Yükümlülüğü” başlıklı 162. Maddesinde;
“Tutanak düzenleyenler;
a) Tutanaklara bağlı olduğu birimin adı bulunan kaşe damgayı basmak, bastırmak ve birimin adını yazmak,
b) Tutanaklara adını, soyadını, görev unvanını ve sicil numarasını yazarak veya bu bilgiler bulunan kaşe damgayı her nüshasına basarak imza etmek,
c) Tebliğ yerine geçmek üzere, hakkında işlem yapılana tutanağı imza ettirmek ve bir nüshasını vermek,
ç) Tutanakları imza etmekten kaçınanlar için “imza etmedi” şeklinde not düşmek,
d) Tescil plakasına düzenlenecek idari para cezaları için Kanunun 116 ncı maddesi doğrultusunda hareket etmek ile yükümlüdürler.
Olaya el koyanların birden fazla olması halinde mülki amire sevk tutanağı en az iki görevli tarafından imzalanır…”
Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanaklarının Düzenlenmesinde, Tahsilinde ve Takibinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin,
“Geri alınan sürücü belgeleri için kullanılacak tutanak ve defterlerin düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar” başlıklı 13. Maddesinde;
Karayolları Trafik Kanununun ilgili maddeleri gereğince bu Kanunla yetkili kılınan görevliler tarafından;
- Geri alınan sürücü belgeleri için; bir nüshası sürücüye verilmek, bir nüshası bilgisayar veri girişi işlemlerini yapan birime gönderilmek, bir nüshası geri alınan sürücü belgesi ile birlikte birimde oluşturulacak dosyada muhafaza edilmek ve bir nüshası ise dip koçanda kalmak üzere dört nüsha olarak “Sürücü Belgesi Geri Alma Tutanağı” (Ek-8) düzenlenir. Elektronik ortamda üretilmesi halinde tutanak, bir nüshası sürücüye verilmek, bir nüshası ise geri alınan sürücü belgesi ile birlikte birimde oluşturulacak dosyada muhafaza edilmek üzere iki nüsha olarak düzenlenir…”
“Tutanakların düzenlenmesi ve teslimine ilişkin usul ve esaslar” başlıklı 8. Maddesinde;
“1) Tutanakların her nüshası okunaklı olacak şekilde tam ve eksiksiz olarak doldurulur ve düzenleyen/düzenleyenler tarafından imzalanır. Tutanakların ihlali yapanın yüzüne karşı düzenlenmesi halinde kural ihlalinde bulunana imzalattırılmak suretiyle tebliğ edilir, imza etmekten kaçınanlar için tutanak üzerine “imza etmedi” kaydı konulur. Tutanaklar görevlilerce elektronik imza ile de imzalanabilir.
EHLİYETE ELKOYMANIN KALDIRILMASI İLE İLGİLİ ÖRNEK KARARLAR
“Dosya içerisinde yer alan sürücü belgesi bilgilerine göre sanığın aynı belge numarası altında B, B1, D1, F, M sınıfı sürücü belgesinin bulunduğu, F, B1 ve M sınıfı belgeler ile otomobil kullanılmasının mümkün olmadığı, B sınıfı sürücü belgesi ile otomobil kullanılmasının, D1 sınıfı sürücü belgesi ile de minibüs ve otomobil kullanılmasının mümkün olduğu, sanık hakkında TCK’nın 53/6. maddesindeki hükümlerin uygulanmasına karar verilirken, yargılamaya konu kazayı idaresindeki otomobil ile yaptığı, bu nedenle sanığın somut olaya konu taksirle öldürme suçu sebebiyle F, B1, M sınıfı sürücü belgelerinin geri alınamayacağı gözetilmeden ve sanığa ait sürücü belgesinin sınıfı belirtilmeden, ilgili madde hükmünün amacına aykırı şekilde sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilmesi;” 12. CEZA DAİRESİ 2020/826 E. 2020/3055 K.
“ İtiraza konu idari para cezası ile alkol tespit tutanağının kabahatlinin huzurunda tanzim edilmiş olduğu, yapılan alkol ölçümü sonucunda 16/08/2021 tarihinde saat 02:14 itibari ile 0.51 promil alkollü olduğunun tespit edildiği, kabahatlinin alkol kullanmadığını ifade etmesi karşın ikinci bir ölçüm de yapılmadığı, kabahatlinin Bigadiç Devlet Hastanesine giderek 16/08/2021 tarihinde saat 03:29’da kan tahlili verdiği ve kanında 0.00 alkol (etonol) tespit edildiği, her iki ölçüm arasında 75 dakikalık fark bulunduğu ve yerleşik Adli Tıp uygulamalarına göre kişiden kişiye farklılık göstermekle birlikte alkol oranının her saat ortalama 0,15 promil azaldığının kabulü karşısında, kabahatlinin alkol oranının polisler tarafından tespit edildiği an ile hastanede ölçüm yapılan an arasında alkol değerinin bu denli düşmesinin tıbben mümkün olmadığı, polisler tarafından alkol değerinin tespitinin yapıldığı sırada kabahatlinin alkol oranının yasal sınırın altında kaldığının kabulü gerektiği gözetilerek, esastan inceleme yapmak suretiyle idari para cezası yönünden de yapılan itirazın kabulü ile idari yaptırım kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesine yer olmadığına şeklinde karar verilmesinde, isabet görülmemiş ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozmaya atfen ihbar olunmuş bulunmakla Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlar yerinde görüldüğünden Balıkesir 2. Sulh Ceza Hakimliği’nin 08/12/2021 tarihli ve 2021/5417 Değişik iş sayılı kararının CMK’nun 309/4-a maddesi uyarınca BOZULMASINA,” Yargıtay 7. CD., E. 2022/7614 K. 2022/15822 T. 8.11.2022
“Gerek 2918 sayılı Kanun’un 48/3. maddesindeki düzenlemenin gerekse 18.07.1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 97/5. maddesindeki düzenlemenin amaç ve kapsamının; yaralanma veya ölümle sonuçlanan ya da trafik görevlilerince el konulan maddi hasarlı trafik kazasına karışarak teknik cihazla alkol ve uyuşturucu ya da uyarıcı madde kullanıp kullanmadığının tespitine yönelik ölçüm yapılmasına izin vermeyen sürücülere yönelik olduğu, Kanun ve anılan yönetmelikte sayılan haller dışında kalan, rutin trafik denetlemeleri esnasında sürücülerin teknik cihaz kullanımını kabul etmeme durumunda kandaki alkol miktarının tespitine yönelik kolluk tarafından sürücülerin hastaneye sevkinin sağlanarak kanda alkol bulunup bulunmadığı hususunda tahlil yaptırılması yönünde zorunluluk bulunmadığı…” Yargıtay 7. CD., E. 2023/4629 K. 2025/3632 T. 10.3.2025
Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 11/10/2022 tarihli ve 2022/3922 esas, 2022/13787 sayılı ilamında 2918 sayılı Kanun ve 18.07.1997 tarih, 23053 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde sayılan haller dışında kalan, rutin trafik denetlemeleri esnasında sürücülerin teknik cihaz kullanımını kabul etmeme durumunda kandaki alkol miktarının tespitine yönelik kolluk tarafından sürücülerin hastaneye sevkinin sağlanarak kanda alkol bulunup bulunmadığı hususunda Tahlil yaptırılması yönünde zorunluluk bulunmadığının belirtildiği, Aynı ilamda gerek 2918 sayılı Kanunun 48/3. maddesindeki düzenlemenin gerekse anılan yönetmeliğin 97/5-1-b maddesindeki düzenlemenin amaç ve kapsamının; yaralanma veya ölümle sonuçlanan ya da trafik görevlilerince el konulan maddi hasarlı trafik kazasına karışarak teknik cihazla alkol ve uyuşturucu ya da uyarıcı madde kullanıp kullanmadığının tespitine yönelik ölçüm yapılmasına izin vermeyen sürücülere yönelik olduğunun belirtildiği, Somut olay kapsamında ise, maddi hasarlı trafik kazasına karışması nedeniyle olay yerine gelen kolluk ekipleri tarafından alkolmetre ile yapılan ölçümde 1,38 promil alkollü olduğu tespit edilen ve yapılan ölçüme “imzadan itina etti” şeklinde ihtirazi kayıt koyan muterizin alkollü olarak araç kullanıp kullanmadığının tespitine yönelik olarak kamu gücü zorlamasıyla en yakın Adli Tıp Kurumuna veya adli tabipliğe veya Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşlarına götürülerek alkol tespitinde kullanılmak üzere vücutlarından kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınması gerektiği halde vücudundan herhangi bir örnek alınmadığı gibi, kabahatli tarafından gün içerisinde kan tahlili aldırmak için birkaç kez hastaneye gidildiği ancak hastane görevlileri tarafından sadece kolluk ekipleri marifetiyle gelinmesi durumunda kan tahlili alınabileceğinden bahisle geri çevrildiğinin iddia edildiği yine aynı gün içerisinde olaydan yaklaşık 9 saat sonra Başakşehir Çam ve Sakura Hastanesinden alınan raporda alkol tespit edilmediği anlaşılmakla, itirazın bu yönde kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.” yönündeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.
II. GEREKÇE
Kanun yararına bozma müessesesinin uygulanmasında, 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrasındaki “Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar.” şeklindeki düzenleme esas alınarak, kanun yararına bozma incelemesi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesindeki istem ve gerekçe ile sınırlı olduğu cihetle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesindeki talep yerinde görüldüğünden istemin kabulüne karar vermek gerekmiştir.” Yargıtay 7. CD., E. 2023/14851 K. 2024/11924 T. 19.12.2024
“ 1.A…….. Emniyet Genel Müdürlüğünün 28/05/2013 tarih ve 2013/49 sayılı Genelgesinin B/1-d maddesinde yer alan, “Trafik görevlilerince teknik cihazlar kullanılmasının sürücü tarafından kabul edilmemesi halinde; alkolölçere (alkolmetre) üflememesi halinde bunun kanuni müeyyidesi konusunda sürücü bilgilendirilecek, buna rağmen reddetmesi durumunda alkolölçer (alkolmetre) cihazından reddetme çıktısı alınarak bu konuda tutanak tanzim edilerek en az iki görevli tarafından imzalanacak, ayrıca reddeden kişiye de imzalattırılacaktır.
Tutanağı imzalamaması halinde imtina notu düşülecektir. Bu sürücüler hakkında her defasında Kanunun 48 inci maddesinin (9) uncu fıkrasına istinaden 2.000 Türk Lirası trafik idarî para cezası karar tutanağı düzenlenerek sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınacaktır. Ayrıca sürücü araç kullanmaktan men edilecektir.”
şeklindeki ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/9. maddesinde yer alan, “Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukça teknik cihazlar kullanılmasını kabul etmeyen sürücülere 2000 Türk Lirası idarî para cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır.” şeklindeki düzenlemeler nazara alındığında,
Dosya kapsamına göre, kolluk görevlilerince tutulan 30/12/2023 tarihli tutanakta, kabahatlinin alkollü olup olmadığının tespiti yönünden teknik cihazla ölçüm yapılacağının bildirildiğinin belirtildiği ancak teknik cihaz kullanılmasının kabul edilmemesi halinde kanuni sonuçları hakkında bilgi verildiğine dair bir ibarenin bulunmadığı, anılan tutanağın üç kolluk görevlisi tarafından imzalandığı fakat kabahatlinin anılan tutanakta imzasının bulunmadığı ve imzadan imtina ettiğine ilişkin bilginin de yer almadığı, akabinde kabahatlinin alkolmetre cihazına üflemeyi reddettiğine dair alınan 30/12/2023 tarihli ret çıktısının ise yalnızca tek kolluk görevlisi tarafından imzalandığının anlaşılması karşısında, inceleme konusu idarî para cezası karar tutanağı ile sürücü belgesi geri alma tutanaklarının usulüne uygun düzenlenmediği gözetilmeksizin, itirazın reddine karar verilmesinde,
II. GEREKÇE
….Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlardan (1-a) numaralı neden yönünden yapılan incelemede;
Kanun yararına bozma müessesesinin uygulanmasında, 5271 sayılı Kanun’un 309/3. Maddesindeki düzenleme çerçevesinde Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse ya da netice itibarıyla bozma talebi yerinde görülüp farklı gerekçe ile talep yerinde görüldüğünde karar veya hükmü kanun yararına bozabileceği esas alınarak, kanun yararına bozma incelemesi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın ihbarnamesindeki netice istem ile sınırlı olduğu cihetle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın ihbarnamesindeki talep yerinde görüldüğünden istemin kabulüne karar vermek gerekmiştir.” Yargıtay 7. CD., E. 2024/5748 K. 2024/6633 T. 10.9.2024
“…2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesinin 1. fıkrasında, uyuşturucu veya keyif verici maddeleri almış olan sürücüler ile alkollü olan sürücülerin karayolunda araç sürmelerinin yasak olduğu; 2. fıkrasında, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla kollukça teknik cihazlar kullanılacağı; 9. fıkrasında, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukça teknik cihazlar kullanılmasını kabul etmeyen sürücülere 2000 Türk Lirası idari para cezası verileceği ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınacağı; 14. fıkrasında, teknik cihazların sahip olacağı asgari koşullar ile diğer usul ve esasların yönetmelikte gösterileceği hükme bağlanmıştır.
18/07/1997 tarih ve 23053 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 97. maddesinde de, “Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri almış olan sürücüler ile kanlarındaki alkol miktarı 0.50 promilin üzerinde olan hususi otomobil sürücülerinin ve kanlarındaki alkol miktarı 0.20 promilin üstünde olan diğer araç sürücülerinin karayolunda araç sürmeleri yasaktır.
Trafik görevlilerince sürücüler her zaman alkol kontrolüne tabi tutulabilirler. Uyuşturucu veya uyarıcı madde kontrolü ise durumundan şüphe edilen sürücüler üzerinde yapılır.
Trafik görevlilerince sürücülerin alkol oranlarının tespitinde aşağıdaki usul ve esaslar uygulanır:
a)Sürücülerin alkol oranlarının tespitinde; tarih, saat ve ölçüm sonucu ile cihaza ait seri numarasını gösterir çıktı verebilen ve kalibrasyon ayarı yapılmış teknik cihazlar kullanılır.
b)Yapılan ölçüm sonucunda yasal sınırların üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüye 2918 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin beşinci fıkrasında belirtilen miktarlarda idari para cezası verilerek, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde sürücü belgeleri birinci defasında altı ay, ikinci defasında iki yıl, üç veya üçten fazlasında ise her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır.
c)Teknik cihaz kullanılmasını kabul etmeyen sürücüye 2918 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında belirtilen miktarda idari para cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır….” hükmü yer almaktadır.
Aynı Yönetmeliğin 161. maddesinin son fıkrasında, tutanakların düzenlenmesinde ve yapılacak diğer işlemlere ait uygulamaların, 6/4/2011 tarihli ve 27897 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Kanunu Hükümleri Gereğince Uygulanan İdari Para Cezalarının Tahsilinde ve Takibinde Uygulanacak Usul ve Esaslar ile Kullanılacak Alındılar, Tutanaklar ve Defterler Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yapılacağı, tutanakları düzenleyenlerin yükümlülüğünü düzenleyen 162. maddesinde ise (dava konusu işlem tarihindeki haliyle) tutanağı düzenleyenlerin; tutanakların tebliğ yerine geçmek üzere, hakkında işlem yapılana imza ettirmek ve bir nüshasını vermek, tutanakları imza etmekten kaçınanlar için imza etmedi ibaresini eklemek suretiyle tutanakları hazırlamaları gerektiği kurala bağlanmıştır.
Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 28/05/2013 tarih ve 2013/49 sayılı Genelgesinin B-d maddesinde, trafik görevlilerince teknik cihaz kullanılmasının sürücüsü tarafından kabul edilmemesi halinde; bu davranışın kanuni müeyyidesi hakkında sürücünün bilgilendirilmesi gerektiği, buna rağmen reddetmesi halinde alkolmetre cihazından reddetme çıktısı alınarak bu konuda tutanak tanzim ederek iki görevli tarafından imzalanacağı ve ayrıca reddeden kişiye imzalatılacağı belirtilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacının alkolmetre cihazı ile alkol ölçümü yapılmasını reddettiğinden bahisle sürücü belgesinin iki yıl süre ile geçici olarak alınmasına yönelik tesis edilen 04/03/2014 tarih ve 049613 sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı ve davacı tarafından …plakalı araç sürücüsünün M.G. olmasına karşın tarafına beş defa alkolmetre ile ölçüm yapıldığı, ölçümü kabul etmediği hususunun ise gerçeği yansıtmadığının ileri sürüldüğü görülmektedir.
Olayda, dava konusu işleme dayanak teşkil edip davacının teknik cihaz kullanılmasını kabul etmediği gerekçesiyle düzenlenen ve ‘imzadan imtina” ettiğine dair şerh içeren 04/03/2014 tarihli tutanağın boşluklar doldurularak düzenlenen şablon bir tutanak olduğu; trafik görevlilerince teknik cihaz kullanılmasının sürücü tarafından kabul edilmemesi halinde bu davranışın kanuni müeyyidesi hakkında sürücünün kuşkuya yer vermeyecek şekilde bilgilendirilmediği anlaşılan tutanağın yasal olarak belirlenen usule uygun düzenlenmediği ve olayın hukuki denetiminin yapılmasına elverişli olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Diğer yandan; Dairemizin “Savunma dilekçesinde bahsi geçen ‘alkolmetre ret çıktısı’nın onaylı ve okunaklı bir örneği ile savunma dilekçesi ekinde yer alan … numaralı alkolmetre cihazına ait hafıza bilgilerini gösteren belgede dava konusu işlemin tesis edildiği 04/03/2014 tarihine ait (64, 65 ve 66 nolu) üç kayıt bulunduğu ve bu kayıtlarda promil ölçüm sonuçlarının yer aldığı, cihazın ret modunda kullanıldığına dair bir ibarenin yer almadığı görülmekte olup alkolmetreden ret çıktısı alındığına ilişkin beyanla cihaz hafızasında kayıtlı bilgiler arasında mevcut çelişkiyi aydınlatan açıklayıcı bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmesine,” yönelik 22/06/2022 tarihli ara kararına cevaben gönderilen belgede ise; “…Bahçelievler İlçe Emniyet Müdürlüğü uhdesinde … seri numaralı alkolmetre cihazının hiç kullanılmadığı, ancak Lion marka … seri numaralı alkolmetre cihazının kullanıldığı, bu cihazların teknik özelliği itibari ile red çıktısı almanın mümkün olmadığı…” bilgisine yer verildiği görülmektedir.
Bu durumda, alkolmetre ile teknik cihazla ölçüm yapılmasını kabul etmediği somut olarak ispatlanamayan davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.”Danıştay Kararı – 8. D., E. 2019/5164 K. 2022/5433 T. 6.10.2022
“Olayda, yapılan kontrolde davacı tarafından teknik cihaz kullanılmasını kabul etmediği gerekçesiyle düzenlenen tutanağın boşlukları doldurularak düzenlendiği, şablon bir tutanak olduğu, Trafik görevlilerince teknik cihaz kullanılmasının sürücüsü tarafından kabul edilmemesi halinde; bu davranışın kanuni müeyyidesi hakkında sürücünün kuşkuya yer vermeyecek bir şekilde bilgilendirildiği sonucuna varılamadığı, diğer yandan yapılmasına izin verilmediği ileri sürülen alkolmetre çıktısında ise, davacının ölçüm yapılmasını kabul etmediğine ilişkin imzasının ya da imtina ettiğine dair şerhin de bulunmadığıgörülmektedir.
Bu itibarla sürücünün, teknik cihaz kullanılmama halinde kanuni müeyyidesi hakkında bilgilendirilmediği, teknik cihaz kullanılmasını hangi sebeplerle reddettiği husunun açık bir şekilde somut olarak tutanakla veya başkaca delilerle tespit edilip ortaya konulamadığı, alkolmetre çıktısında da davacının imzası veya imtina ittiği şerhininde bulunmadığı hususları sabit bulunması karşısında yasal olarak belirlenen usule uygun düzenlemediği, dolayısıyla olayın hukuki denetiminin yapılmasına elverişli olmadığı sonucuna varılan tutanlara dayalı olarak tesis edilen, 2918 sayılı Kanun’un 48.maddesinin 9. fıkrası uyarınca davacının sürücü belgesine iki yıl süreyle el konulmasına ve trafik para cezası verilmesine ilişkin işlemlerde hukuka uyarlık bulunmamıştır.” Bölge İdare Mahkemesi Kararı – İstanbul BİM, 8. İDD, E. 2020/158 K. 2020/1395 T. 27.10.2020
Sonuç olarak, sürücü belgesine el konulan bir kişi olarak ilk akla gelen soru “ehliyetimi nasıl geri alırım” olmaktadır. Alkol, uyuşturucu, hız ihlali, kırmızı ışık, ceza puanı ya da sağlık nedenleriyle fark etmeksizin, her durumda ehliyetimi nasıl geri alırım sorusunun yanıtı farklı yasal süreçleri gerektirir. Özellikle mesleği gereği araç kullanmak zorunda olan kişiler için ehliyetimi nasıl geri alırım süreci hem ekonomik hem de hukuki açıdan büyük önem taşır. Bu nedenle her adımı doğru atmak, ehliyetimi nasıl geri alırım konusunda en doğru ve hızlı çözümü bulmayı sağlar. Usule uygun tutulmayan tutanaklar, hatalı işlemler ya da ölçüm cihazlarındaki eksiklikler, ehliyetimi nasıl geri alırım sürecinde itiraz hakkınızı güçlendiren unsurlardır. Sulh Ceza Hakimliklerine yapılacak başvurular, ehliyetimi nasıl geri alırım noktasında hukuki denetimin temel dayanağını oluşturur. Uygulamada Danıştay ve Yargıtay kararları da ehliyetimi nasıl geri alırım diyen kişilere ışık tutmakta, benzer olaylarda emsal teşkil etmektedir. Her durumun kendine özgü koşulları bulunduğundan, ehliyetimi nasıl geri alırım sorusuna genel değil, olaya özel yanıtlar verilmelidir. Bu süreçte hukuki destek almak, ehliyetimi nasıl geri alırım sürecinin daha etkin ve doğru yürütülmesini sağlar. Unutmayın ki, hakkınızda düzenlenen tutanakta usul eksikliği varsa, ehliyetimi nasıl geri alırım sorusunun cevabı çoğu zaman lehinize dönebilir. Son olarak, süreci doğru yönetebilmek ve ehliyetimi nasıl geri alırım konusunda profesyonel destek almak için bir hukuk uzmanına başvurmanız hak kaybı yaşamanızı önleyecektir.
EHLİYETE EKOYMANIN KALDIRILMASINA İLİŞKİN SULH CEZA HAKİMLİĞİ BAŞVURUSU İÇİN İLETİŞİME GEÇEBİLİRSİNİZ