Av. Tugay AYDENİZ
Uyuşturucu ticareti suçunda suçunun adından olsa gerek uyuşturucu madde sattığı iddiasıyla yakalanan kişiler genel olarak para almadım, uyuşturucu maddeyi vermedim vs. gibi savunmalar yapmaktadır. Ancak TCK 188 maddesinde düzenlenen uyuşturucu madde ticareti suçu sadece satmak fiilinden ibaret olmayıp TCK 188. Maddesinin 3. Fıkrasında yer alan dokuz fiilden herhangi bir fiilin gerçekleştirilmesi ile bu suç meydana gelmiş kabul edilmektedir.
Bu nedenle uyuşturucu madde ile temas edildiği an uyuşturucu ticareti suçlaması ile karşı karşıya kalınması an meselesidir. Ki kanunda yer alan hapis cezalarının miktarı ve bu suçta tutuklama tedbirinin neredeyse istisnasız uygulanması, uyuşturucu maddenin kişinin sağlığında yarattığı tahribattan bağımsız olarak gerek bu suçtan şüpheli konumunda olan kişiler gerekse ailelerinde maddi ve manevi zararlara yol açmaktadır. Zira uygulamada kişinin uyuşturucu maddeyi ticaret amacıyla değil de kullanmak amacıyla bulunduruğunun anlaşılmasının bir yargılama faaliyeti gerektirdiği bunun da azımsanmayacak bir zaman aldığı, bu sürenin de tutuklu geçirildiği gözardı edilmemelidir.
5237 sayılı TCK 188/3 maddesinde hangi fiillerin uyuşturucu madde ticareti sayıldığı düzenlenmiştir. Bu sayılan fiiller dışında başkaca bir fiil kanunilik ilkesi gereği uyuşturucu madde ticareti olarak kabul edilmesi olanaklı değildir. Maddede yer alan fiillere baktığımızda;
Satmak: Uyuşturucu maddeyi belli bir karşılık ile verilmesidir. Satma suçunda miktarın bir önemi bulunmamaktadır. Gizli soruşturmacıya uyuşturucu madde satılması gerçek anlamda bir alım-satım olmadığından satma kapsamında kabul edilemez ancak satım anına kadar ki eylemler satmak için bulundurmak suçunu oluşturur.
Satışa Arz Etmek: Müşteri aramak, pazarlık yapmak, ilan, reklam vermek bu kapsamdadır.
“Satışa arz etmek; bir kimsenin maliki ya da zilyedi olduğu mal veya eşyayı bilerek ve isteyerek satma iradesini açığa vuran herhangi bir davranışta bulunmasıdır. Ticari amaçla elde bulundurmak, pazarlık etmek, müşteri aramak, anlaşmaya çalışmak, kaparo almak gibi hareketler satışa arz etme hareketleridir.”(19. Ceza Dairesi 2015/31769 E. , 2016/16351 K.)
Başkalarına vermek: Uyuşturucu maddeyi bedel almaksızın başkasına devretmektir. Arkadaşına kullanmak için uyuşturucu vermek bu kapsamdadır. Kullanmak için yanında bulundurduğu uyuşturucu maddeyi kendisi de kullandığı sırada başkalarına ikram edilmesi, başkalarına vermek kapsamında değerlendirilmez. TCK 191. Maddesindeki kullanak için uyuşturucu madde kullanma suçunu oluşturur.
Sevketmek: Bir kimsenin maliki ya da zilyedi olduğu uyuşturucu maddeleri kullanma amacı dışında bir amaçla başka bir yere başkası aracılığı ile göndermesidir.
Nakletmek: Bir kimsenin uyuşturucu maddeyi bir yerden başka bir yere kendisinin götürmesidir. Nakledecek kişi uyuşturucu maddenin temin edilmesine iştirak etmemiş ve henüz uyuşturucu maddeyi teslim almadan yakalanmışsa eylem teşebbüs aşamasında kalmış kabul edilmektedir.
Depolamak: Uyuşturucu maddelerin bir yerde tutulmasını ifade etmektedir.
Satın Almak: Bir bedel karşılığında uyuşturucu madde üzerindeki tasarruf etme hakkının satın alınmasıdır. Burada ticaret suçunun kabul için kişinin kullanmak maksadı dışında bir amaçla satın almış olması gerekir.
Kabul etmek: Başkasına ait uyuşturucu maddeyi herhangi bir karşılık vermeden üzerine alınmasıdır.
Bulundurmak: Kendisi ya da başkasına ait uyuşturucu maddeleri fiili ve hukuki egemenliği altında, tasarruf edilebilecek şekilde tutmasıdır. Kişisel kullanım amacı dışında bulundurması gerekir.
Hangi amaçla bulundurduğunun tespiti için Yargıtay tarafından bir takım kriterler geliştirilmiştir. Bunlar:
Failin hareketleri:
Failin uyuşturucu satabileceği pazar araması, kaç paraya nerede satabileceği şeklinde sorular sorması, satışa ilişkin anlaşmalar yapması, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin saklanması için yer kiralaması, uyuşturucu maddeleri sevk için araç, kurye temin etmesi, reklam vermesi gibi hareketler ticari maksada yönelik hareketlerdir.Uyuşturucu maddenin ele geçiriliş şekli:
Ele geçirilen uyuşturucu veya uyarıcı maddenin özenle hazırlanmış çok sayıda küçük paketlerden oluşması, bu maddelerin yanında paketleme makinesi, hassas terazi, tartı gibi aletlerin bulunması, bu aletlerde uyuşturucu madde kalıntılarının tespit edilmesi, uyuşturucu maddenin paketlenmesi için özel olarak hazırlanmış kâğıt parçaları, şeffaf poşet vb. malzemelerin elde edilmesi, küçük miktarlarda parça parça paranın ele geçirilmesi, para kesesinin ele geçirilmesi, failin cep telefonunda olağan dışı sayılabilecek derecede fazla arama, cevapsız çağrı, mesaj olması gibi hususlar ticaret maksadıyla hareket edildiğini gösterebilir.Uyuşturucu maddenin ele geçirildiği yer ve zaman:
Kullanmak için uyuşturucu madde bulunduran kişiler genellikle bu maddeleri rahatlıkla erişebilecekleri yerlerde muhafaza ederler. Uyuşturucu maddenin gizli bir depoda, samanlıkta, mezarlıkta, harabelik, yıkıntılık, ıssız yerlerde bulundurulması halinde kullanma maksadının olmadığı düşünülebilir. Failin eğlence merkezleri veya restoran gibi kalabalık ortamlara girerken veya park ve gezi yerleri, üniversite kampüsleri veya okul önünde yakalanması failin amacının satmak olduğu değerlendirilebilir. Bunun dışında kişinin aracındaki özel yapım bir zulada, çantasında özel olarak yapılmış bir zulada, kişinin vücuduna yerleştirilmiş şekilde elde edilmesi de ticaret maksadını gösterebilir.Uyuşturucu maddenin miktarı
Yargıtay önceki uygulamalarında kişisel kullanım miktarının belirlenmesinde “1 yıllık kullanım miktarını” esas almaktayken yeni kararlarında somut olayın özelliklerine göre belli bir zaman dilimi içinde sanık tarafından tüketilebilecek miktarını esas almaktadır. Örneğin aracıyla seyahat ederken yakalanan kişinin beyanında 1 aylığına yaz tatili için köyüne gittiğini bu nedenle uyuşturucu maddeleri de içmek için toplu şekilde aldığını beyan etmesi halinde kişinin söz konusu uyuşturucu maddeyi beyanında belirttiği süre zarfında tüketip tüketemeyeceğini değerlendirmektedir.
"sanığın bu maddeyi mevcut hâliyle her bir dozu 2 miligram olacak şekilde günde 10 defa kullandığını ve yaklaşık bir saat etkisi altında kaldığını söylemesi,ele geçen madde miktarının yanı sıra bu beyan da gözetildiğinde suç konusu uyuşturucu maddenin kişisel kullanım sınırının çok üzerinde kaldığının, yine internet sitesi üzerinden daha önce verdiği sipariş bilgileri itibariyle sanığın 06.06.2017 tarihinde, ayrı üründen 2,5 litre satın aldığının ve iki ay yirmi iki gün sonra tekrardan suç konusu ele geçen ürünü sipariş ettiğinin, günlük kullanılan doz miktarı dikkate alındığında kişisel kullanım dışında bir amaçla söz konusu uyuşturucu maddeyi temin ettiğinin anlaşılması,"(Ceza Genel Kurulu 2021/432 E. , 2022/348 K.)Failin uyuşturucu madde kullanıp kullanmadığı:
Failin uyuşturucu madde bağımlısı olması uyuşturucu veya uyarıcı maddenin kullanma amacıyla satın alındığı, kabul edildiği veya bulundurulduğuna emare teşkil edebilirFailin ekonomik durumu
Failin ekonomik durumunda normalin dışında hesap hareketlerinin bulunması, failin harcama eğiliminde keskin değişiklikler meydana gelmesi ticari amacın varlığına delil teşkil edebilir, geçimini ne ile sağladığı da önemlidir. Uyuşturucu maddenin değeri failin ekonomik durumu ile bağlantılı olarak dikkate alınmaktadır. Failin aylık geliri ile orantılı miktarda uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması diğer delillerle birlikte failin kullanma amacının değerlendirilmesinde gözetilmektedir. Miktarın yüksek olduğu veya failin ekonomik durumu ile uyumsuz olduğu hallerde ticari bir maksatla hareket edildiği yönünde bir değerlendirme yapılabilir.UYUŞTURUCU MADDELERİN EROİN, KOKAİN, MORFİN, BAZMORFİN, SENTETİK KANNABİNOİD VE TÜREVLERİ, SENTETİK KATİNON VE TÜREVLERİ, SENTETİK OPİOİD VE TÜREVLERİ VEYA AMFETAMİN VE TÜREVLERİ OLMASI HALİNDE;
TCK 188/4-a maddesine göre ceza miktarı itibariyle yarı oranında arttırım söz konusudur. Maddede belirtilen bu uyuşturucu maddeler maddede yazanlarla sınırlıdır.
UYUŞTURUCU MADDE İMAL VEYA TİCARETİNİN; OKUL, YURT, HASTANE, KIŞLA VEYA İBADETHANE GİBİ TEDAVİ, EĞİTİM, ASKERÎ VE SOSYAL AMAÇLA TOPLU BULUNULAN BİNA VE TESİSLER İLE BUNLARIN VARSA ÇEVRE DUVARI, TEL ÖRGÜ VEYA BENZERİ ENGEL VEYA İŞARETLERLE BELİRLENEN SINIRLARINA İKİ YÜZ METREDEN YAKIN MESAFE İÇİNDEKİ UMUMİ VEYA UMUMA AÇIK YERLERDE İŞLENMESİ HALİNDE,
* Ceza yarı oranında artırılır.
* TCK 188/4-b maddesinde yazan yerlerin tespiti için 200 metrenin yaya olarak ya da mutad araçlarla gidilebilecek şekilde belirlenmesi gerekir kuş bakışı ölçüm kabul edilmez. Ayrıca umuma açık yer olması gerekir, 200 metreden yakın olsa da araç içi, bina, ev için bu madde kapsamında sayılmaz.TCK 192/3 MADDE KAPSAMINDA ETKİN PİŞMANLIK
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’ nun 2017/973 E. , 2019/54 K. Sayılı kararı etkin pişmanlık bakımından yol gösterici olup şu şekildedir;
“5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun uyuşturucu veya uyarıcı madde imâl ve ticareti ile kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak suçlarında etkin pişmanlığı düzenleyen 192. maddesinin suç ve hüküm tarihinde yürürlükte bulunan hâli;
“(1) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarına iştirak etmiş olan kişi, resmî makamlar tarafından haber alınmadan önce, diğer suç ortaklarını ve uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin saklandığı veya imal edildiği yerleri merciine haber verirse, verilen bilginin suç ortaklarının yakalanmasını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini sağlaması hâlinde, hakkında cezaya hükmolunmaz.
(2) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi, resmî makamlar tarafından haber alınmadan önce, bu maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini merciine haber vererek suçluların yakalanmalarını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırırsa, hakkında cezaya hükmolunmaz.
(3) Bu suçlar haber alındıktan sonra gönüllü olarak, suçun meydana çıkmasına ve fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım eden kişi hakkında verilecek ceza, yardımın niteliğine göre dörtte birden yarısına kadarı indirilir.
(4) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı soruşturma başlatılmadan önce resmî makamlara başvurarak tedavi ettirilmesini isterse, cezaya hükmolunmaz” hükmünü içermektedir.
Maddenin gerekçesinde de; “Maddede, uyuşturucu veya uyarıcı maddelere ilişkin suçlar bakımından özel bir pişmanlık hâli düzenlenmiştir.
* MADDENİN BİRİNCİ FIKRASINDA uyuşturucu veya uyarıcı madde imal veya ticareti suçlarına ilişkin etkin pişmanlık hâli düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre etkin pişmanlığın soruşturma başlamadan önce gösterilmesi gerekir.
* Etkin pişmanlık için, kişinin, diğer suç ortakları ve uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin saklandığı veya imal edildiği yerler hakkında bilgi vermesi ve verilen bilginin, suç ortaklarının yakalanmasını ya da uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini sağlaması gerekir. Bu düzenlemede, etkin pişmanlık cezanın ortadan kaldırılmasını sağlayan bir şahsî sebep olarak kabul edilmiştir.
* MADDENİN İKİNCİ FIKRASINDA, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak suçu ile ilgili olarak etkin pişmanlık hâli düzenlenmiştir.
* Burada da etkin pişmanlığın soruşturma başlamadan önce gösterilmesi gerekir. Etkin pişmanlık için, kişinin, uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiği hususunda soruşturma makamlarına bilgi vererek, suçluların yakalanmalarını ya da uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırması gerekir. Bu koşullar altında etkin pişmanlık gösteren kişi hakkında cezaya hükmolunmaması kabul edilmiştir.
* ÜÇÜNCÜ FIKRADA, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal veya ticareti ya da kullanmak için satın alınması, kabul edilmesi veya bulundurulması suçları ile ilgili olarak SORUŞTURMA BAŞLADIKTAN SONRA, etkin pişmanlık göstererek suçun meydana çıkmasına ve fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım eden kişi hakkında verilecek cezada indirim yapılması öngörülmüştür. Ancak, bu bilgi vermenin gönüllü olması gerekir. Etkin pişmanlıktan yararlanabilmek için, bunun en geç hüküm verilmeden önce gerçekleşmesi gerekir.
* MADDENİN DÖRDÜNCÜ FIKRASINDA, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi açısından özel bir etkin pişmanlık hükmüne yer verilmiştir. Buna göre, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı soruşturma başlamadan önce resmî makamlara başvurarak tedavi ettirilmesini isterse, cezalandırılmaz” açıklamalarına yer verilmiştir.
5237 sayılı TCK’da “etkin pişmanlık” başlığı altında yapılan düzenlemede, eylem suç olmaktan çıkmamakta, duyulan pişmanlık ve eylemin sonuçlarının bir kısmının bertaraf edilmesi nedeniyle faile ceza verilmemek veya verilecek cezadan indirim yapılmak suretiyle cezayı kaldıran ya da azaltan bir durum söz konusu olmaktadır.
Uyuşturucu madde suçları, tehlike suçu olup korunan hukuki yarar genel kamu esenliğidir. Bu nedenle kanun koyucu, uyuşturucu madde ticareti yapan faillerin kimliklerinin ya da uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin saklandığı yerin bu suçu işleyen failler tarafından bildirilmesi hâlinde, faillerin veya suça konu maddelerin ele geçirilmesine, dolayısıyla genel kamu esenliğini korumaya yönelik olarak uyuşturucu madde ticareti yapma suçuyla mücadeleye katkıda bulunan suç faillerine verilecek cezadan indirim yapılmasını öngörmüştür. Nitekim bu husus Ceza Genel Kurulunun 22.10.1990 tarihli ve 231-250, 20.12.1993 tarihli ve 301-338, 16.05.2000 tarihli ve 72-106 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.
Bu suçlarla ilgili uygulamada en çok karşılaşılan hâl olan, sanığın eylemi yetkili mercii tarafından haber alındıktan sonra etkin pişmanlıkta bulunmasına ilişkin 5237 sayılı TCK’nın 192. maddesinin 3. fıkrası üzerinde durulmalıdır. Buna göre; uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti eylemine iştirak etmiş olan veya kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kimsenin, suçun işlendiğinin resmî makamlar tarafından haber alınmasından sonra, suçun meydana çıkmasına ve fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım etmesi verilen cezadan indirim nedeni olup, etkin pişmanlığın bu hâli aynı maddenin 1 ve 2. fıkralarında düzenlenen cezasızlık halinden zaman itibarıyla ayrılmaktadır. Cezasızlık durumunda resmî makamlar tarafından haber alınmadan önce ihbar ve yardım yapılması gerekirken, 3. fıkrada düzenlenen ve indirim nedeni olarak kabul edilen etkin pişmanlıkta resmi makamlarca haber alınmasından sonra işbirliği aranmaktadır.
Yerleşmiş yargısal kararlar ve öğretide yer alan baskın görüşlere göre, 5237 sayılı TCK’nın 192. maddesinin 3. fıkrasında yer alan etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için şu şartların birlikte gerçekleşmesi gereklidir:
1- Fail 5237 sayılı TCK’nın 188 ve 191. maddelerinde düzenlenen suçlardan birini işlemiş olmalıdır.
2- Hizmet ve yardım bizzat fail tarafından yapılmalıdır.
3- Hizmet ve yardım soruşturma ya da kovuşturma makamlarına yapılmalıdır.
4- Hizmet ve yardım, suçun resmi makamlar tarafından haber alınmasından sonra, ancak mahkemece hüküm verilmeden önce gerçekleşmelidir. 5271 sayılı CMK’nın 158. maddesinde gösterilen, bir suç hakkında soruşturma yapmakla yetkili olan adli ve idari merciler, Adalet ve İçişleri Bakanlıkları, savcılıklar, emniyet ve jandarma teşkilatı, suçları savcılıklara iletmekle yükümlü olan vali ve kaymakamlıklar, elçilikler ve konsolosluklar resmi makamlar kapsamında değerlendirilmelidir.
5- Fail kendi suçunun ya da bir başkasının suçunun ortaya çıkmasına önemli ölçüde katkı sağlamalı, bilgi aktarımı ile suçun meydana çıkmasına ya da diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım etmelidir.
6- Failin verdiği bilgiler doğru, yapılan hizmet ve yardım sonuca etkili ve yararlı olmalıdır.
Etkin pişmanlık hükmünün uygulanıp uygulanmayacağının belirlenmesi açısından, uygulamada en çok tereddüt yaşanan 5 ve 6. bentlerinde yer alan şartların gerçekleşip gerçekleşmediği üzerinde durulmalıdır. Failin etkin pişmanlık nedeniyle indirimden yararlanabilmesi için kendi suçunun ortaya çıkmasına ya da suç ortaklarının yakalanmasına yardım ve hizmet etmiş olması gerekmektedir.
Maddede belirtilen “Suç ortakları” kavramı geniş yorumlanmalı, sadece TCK’nın 37, 38 ve 39. maddeleri anlamında suça iştirak edenler değil, uyuşturucu madde suçuna katılan ya da başka bir uyuşturucu madde ile ilgili suç işleyen herhangi bir kimse olarak anlaşılmalıdır. “Yakalanması” sözcüğü de, “suç ortaklarının yakalanması ya da kim olduğunun belirlenmesi” olarak kabul edilmelidir.
Failin indirimden yararlanabilmesi için; suç ortağının veya uyuşturucu maddeyi satın aldığı ya da sattığı kişinin veya başka bir uyuşturucu madde suçunu işleyen şahsın yakalanmasına, kim olduğunun belirlenmesine katkıda bulunmasının yanı sıra ortaya çıkartılan suçun failin işlediği suça eşdeğer veya daha ağır bir suç olması gerekmektedir. Failin etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanabilmesi için hem suçun meydana çıkmasına hem de fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım etmesine gerek yoktur. Bunlardan birinin yapılması yeterlidir. Maddede yer alan “ve” bağlacının “veya” olarak anlaşılması gerekir. Öğreti ve Yargıtayın yerleşik kabulü de bu şekildedir.
Failin kendi suçunun ya da suç ortaklarının ortaya çıkmasına yönelik olarak verdiği bilginin yardım ve hizmet niteliğinde kabul edilebilmesi için, hizmet ve yardımın konusu olan bilgilerin doğru olmasının yanında, hizmet ve yardımın sonuca etkili ve yararlı olması da gerekmektedir. Buna göre, yakalanan kimsenin uyuşturucu maddeyi açık kimliğini bilmediği bir şahıstan aldığını söylemesi ya da hayalî isimler vermesi veya daha önceden uyuşturucu işine karıştığını bildiği kişinin adını vermesi etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması için yeterli görülmemeli, failin bildirdiği kişi yakalanmış ise mahkûm edilmiş olması ya da yakalanamamışsa kimliği ve varlığının belirlenmesi, failin bildirdiği kişiye suç atması için bir neden bulunmadığının anlaşılması, mevcut delillerin o kişinin suçluluğunu kabule yeterli bulunması ve verilen bilginin daha önce görevliler tarafından öğrenilmemiş olması durumlarında etkin pişmanlık hükümleri uygulanmalıdır.
Değinilen bu hâllerin dışında, failin üzerinde kullanım miktarı içerisinde uyuşturucu ve uyarıcı madde ile yakalanmış olması hâlinde başka bir şekilde satış için hazırlandığı anlaşılmayan maddeyi satmak için bulundurduğunu bildirmesinde de, uyuşturucu ve uyarıcı madde satmak suçundan etkin pişmanlık koşullarının gerçekleştiği kabul edilmelidir.
Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin imalinin, ticaretinin ve kullanımının, genel sağlığı bozmanın ötesinde kullanıcısının sağlığını, kişiliğini, toplumsal ilişkilerini tahrip etmesi, genel ahlakı etkilemesi, şiddet içeren birçok suçun kaynağı ve öncüsü, yarattığı ulusal ve uluslararası pazar ağları nedeniyle zorunlu ve öncelikle mücadele edilmesi gerektiren tehlike suçlarından olması ile bu suçların önlenmesi ve ortaya çıkartılmasındaki zorlukları da gözeten kanun koyucu, söz konusu suçlarla daha iyi mücadele edilebilmesi ve daha fazla başarı sağlanabilmesi amacıyla, suç ortaklarını ele veren veya suçun delillerinin ele geçirilmesini sağlayan faili ödüllendirmiştir. Bu kapsamda, gerek “cezasızlık” nedeni gerekse “cezadan indirim” sebebi olarak TCK’nın 192. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümleri, daha fazla bir zararı önleyebilmek için daha az bir zarara katlanılması şeklinde ortaya çıkan, bu suçlarla mücadele edilmesi sırasında karşılaşılan zorlukları aşmaya yönelik bir tercihtir.
Uyuşturucu madde suçlarıyla mücadele kapsamında bu şekilde bir tercihte bulunan kanun koyucu, TCK’nın 192. maddesinin 1. fıkrasında; uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarına iştirak etmiş olan kişinin, diğer suç ortaklarını veya suç konusu maddenin saklandığı ya da imal edildiği yerleri merciine haber vermesini, diğer bir anlatımla bu suçların failini, aynı suça katılan veya söz konusu suçu bağımsız olarak işleyen diğer bir faili ya da kendi suçunu ortaya çıkarmasını, aynı maddenin 2. fıkrasında; kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişinin, bu maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini merciine haber vermesi veya kendi suçuna konu uyuşturucu maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırmasını, diğer bir ifadeyle uyuşturucu madde ticareti yapma suçunun failini ortaya çıkarmasını ya da kendi suçuna konu uyuşturucu maddenin ele geçirilmesini sağlamasını bir cezasızlık nedeni, aynı maddesinin 1 ve 2. fıkralarından yalnızca zaman itibarıyla ayrılan 3. fıkrasında ise; kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma ya da uyuşturucu madde imal veya ticareti suçlarını işleyen kişilerin, kendi suçlarının ya da diğer suç ortakları veya söz konusu suçları bağımsız olarak işleyen diğer bir failin suçunun ortaya çıkarılmasına hizmet ve yardım edilmesini cezadan indirim nedeni olarak düzenleme yoluna gitmiştir.
Etkin pişmanlık hükümlerinin düzenlenmesindeki, genel kamu sağlığının korunması ve uyuşturucu madde ticareti yapma suçlarıyla daha etkin bir şekilde mücadele edilmesi amacı ile söz konusu maddenin düzenleniş sistematiği dikkate alındığında; failin, TCK’nın 192. maddesinin 1 ve 2. fıkralarında düzenlenen cezasızlık hâllerinden yararlanabilmesi için ortaya çıkardığı suçlar arasında bir eş değerlik (denklik) ilişkisi bulunması ya da daha ağır nitelikte bir suçu ortaya çıkarması gerektiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, aynı maddenin 1 ve 2. fıkralarından yalnızca zaman itibarıyla ayrılan 3. fıkrasının da bu doğrultuda değerlendirilmesi gerekmektedir. Buna göre; TCK’nın 192. maddesinin 3. fıkrası uyarınca cezadan indirim yapılması hâlinin söz konusu olduğu durumlarda, failin kendi suçuna eş değer (denk) ya da kendi suçundan nitelik itibarıyla daha ağır bir suçu ortaya çıkarması veya kendi suçuna eş değer ya da kendi suçundan nitelik itibarıyla daha ağır bir suçun failinin yakalanmasına hizmet ve yardımda bulunması gerekmektedir. Aksinin kabulü, etkin pişmanlık hükümlerinin düzenleniş amacına aykırı olacağı gibi uyuşturucu madde imal ve ticareti suçlarıyla yapılmakta olan mücadeleyi de zaafa uğratacak, söz konusu düzenlemenin suistimaline yol açacaktır. Örneğin; uyuşturucu madde nakletmeyi planlayan ve bu amaçla yüklü miktarda eroin temin eden failin, yakalanma ihtimalini de değerlendirip nakil suçuna başlamadan önce, nakil suçu ile ilgisi bulunmayan ve daha öncesinde kendisine kullanmak için uyuşturucu madde sattığı ve uyuşturucu madde kullandığını bildiği bir şahsa az bir miktarda eroin verip uyuşturucu maddeyi naklederken yakalandığında bu kişinin kimlik ve adres bilgilerini vererek suç konusu madde ile yakalanmasını sağlaması hâlinde uyuşturucu madde nakletme suçundan alacağı cezadan yarı oranına kadar indirim yapılması söz konusu olacağından, daha fazla bir zararı önleyebilmek için daha az bir zarara katlanılmasını, uyuşturucu madde ticareti yapma suçlarıyla daha etkin bir şekilde mücadele edilmesini amaçlayan kanun koyucunun iradesinin aksine bir durum ortaya çıkacaktır. Bu durum ceza adaletini zedeleyecek biçimde failin haksız bir ceza indiriminden yararlanılmasının yolunu da açacaktır.”
Uygulamada en sık karşılaşılan ve uygulanması söz konusu olan etkin pişmanlık şeklide TCK 192/3 maddesindeki etkin pişmanlık düzenlemesidir. Uyuşturucu suçlarında bakmakla görevli Yargıtay 10. Ve 20. Ceza Dairelerinin bu maddenin uygulanmasına yönelik içtihatlarına baktığımızda şu koşulların varlığı halinde failin etkin pişmanlıktan yararlanması gerektiğinin ya da etkin pişmanlıktan yararlanıp yararlanamayacağının değerlendirilmesi gerektiğinin kabul edildiği görülmektedir;
KOLLUK GÖREVLİLERİNİN ELLERİNDE ARAMA KARARI OLMADIĞI AŞAMADA KİŞİYE ÜZERİNE SUÇ UNSURUNUN BULUNUP BULUNMADIĞININ SORULMASI ÜZERİNE KİŞİNİN KABA ÜST ARAMASI İLE BULUNAMAYACAK YERDE BULUNAN UYUŞTURUCU MADDELERİ KOLLUK GÖREVLİLERİNE RIZASI İLE TESLİM ETMESİ HALİNDE TCK 192/3 MADDESİNDE ETKİN PİŞMANLIK HÜKÜMLERİNİN UYGULANMASI GEREKTİĞİ;
“Dosyada bulunan 03.07.2017 tarihli tutanağına göre, suç şüphesi altında bulunmayan sanığın içinde bulunduğu aracın durdurulmasından sonra kaba üst araması yapıldığı sırada, sanığın görevlilerce üzerinde suç unsuru bulunup bulunmadığı sorulması üzerine kendiliğinden, bacak arasından çıkardığı uyuşturucu maddeleri rızasıyla görevlilere teslim ettiği anlaşıldığından; sanık hakkında adli arama kararı bulunmadığı aşamada PVSK’nın 4/a maddesi uyarınca kaba üst araması ile bulunamayacak bir yerde sakladığı uyuşturucu maddeleri kendi rızasıyla teslim ederek uyuşturucu madde ticareti yapma suçunun ortaya çıkarılmasını sağladığından TCK’nın 192/3. maddesinde öngörülen etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi”(20. Ceza Dairesi 2018/2251 E. , 2018/3445 K.)
“…üzerinde suç unsuru bulunup bulunmadığı sorulması üzerine kendiliğinden, sutyeninin içinden çıkardığı uyuşturucu maddeleri rızasıyla görevlilere teslim ettiği anlaşıldığından; sanık hakkında adli arama kararı bulunmadığı aşamada PVSK’nın 4/a maddesi uyarınca kaba üst araması ile bulunamayacak bir yerde sakladığı uyuşturucu maddeleri kendi rızasıyla teslim ederek uyuşturucu madde ticareti yapma suçunun ortaya çıkarılmasını sağladığından TCK’nın 192/3. maddesinde öngörülen etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,(20. Ceza Dairesi 2016/2217 E., 2017/2190 K.,)
“…arama kararı yoksa, sanığın beyanına göre kolluk görevlileri tarafından şüphelenip üzerinde suç unsuru olup olmadığının sorulması üzerine, üzerindeki uyuşturucu maddeyi görevlilere teslim edip ayrıca suç konusu uyuşturucu maddenin kullanma sınırları içerisinde kalan 0,135 gramdan ibaret eroin olduğu gözetilerek, beyanları ile de uyuşturucu madde ticareti yapma suçunun ortaya çıkmasına hizmet ve yardımda bulunan sanık hakkında etkin pişmanlıkla ilgili TCK’nın 192. maddesinin 3. fıkrasının uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,(10. Ceza Dairesi 2015/5663 E. , 2016/941 K.)
” isimli iş yerinde eroin satıldığı yönündeki istihbari bilgi üzerine, söz konusu iş yerinde arama yapılması konusunda ”adli arama kararı” olup olmadığının araştırılması, varsa aslı veya onaylı bir örneğinin getirtilmesi, arama kararı bulunmadığı takdirde, kolluk görevlileri tarafından üzerinde suç unsuru olup olmadığının sorulması üzerine pantolonunun cebindeki eroini teslim etmek suretiyle kendi suçunun ortaya çıkmasına yardım eden sanık hakkında etkin pişmanlıkla ilgili TCK’nın 192. maddesinin 3. fıkrasının uygulanıp uygulanmayacağı tartışılarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi,”(10. Ceza Dairesi 2015/3677 E. , 2015/32472 K.)
” .. plaka sayılı otobüste K.. S.. ve N.. K..’nın üzerine uyuşturucu madde sardıkları yönündeki istihbari bilgi üzerine, söz konusu şahısların üzerinde arama yapılması konusunda ”adli arama kararı” olup olmadığının araştırılması, varsa aslı veya onaylı bir örneğinin getirtilmesi, arama kararı bulunmadığı taktirde, kolluk görevlileri tarafından üzerinde suç unsuru olup olmadığının sorulması üzerine üzerlerine sarılı vaziyette esrar olduğunu beyan etmeleri suretiyle kendi suçlarının ortaya çıkmasına yardım eden sanıklar hakkında etkin pişmanlıkla ilgili TCK’nın 192. maddesinin 3. fıkrasının uygulanıp uygulanmayacağı tartışılarak sonucuna göre sanıkların hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken eksik araştırma ile hüküm kurulması,”(10. Ceza Dairesi 2015/4401 E. , 2015/32690 K.)
“Dosyada bulunan 08.11.2018 tarihli olay tutanağına göre, suç şüphesi altında bulunmayan sanığa görevlilerce üzerinde suç unsuru bulunup bulunmadığının sorulması üzerine kendiliğinden, koynundan çıkardığı uyuşturucu maddeleri rızasıyla görevlilere teslim ettiği anlaşıldığından; sanık hakkında adli arama kararı bulunmadığı aşamada PVSK’nın 4/a maddesi uyarınca kaba üst araması ile bulunamayacak bir yerde sakladığı uyuşturucu maddeleri kendi rızasıyla teslim ederek uyuşturucu madde ticareti yapma suçunun ortaya çıkarılmasını sağladığından TCK’nın 192/3. maddesinde öngörülen etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,(10. Ceza Dairesi 2020/3142 E. ,2020/5943 K.)
“Dosyada bulunan 01/11/2017 tarihli olay tutanağına göre, hakkında ihbar veya soruşturma bulunmayan sanığın şüphe üzerine yanına gidildiğinde sanığa görevlilerce üzerinde suç unsuru bulunup bulunmadığının sorulması üzerine kendiliğinden, dört paketteki toplam net 10 gr esrarı görevlilere teslim edip, ele geçen kullanım sınırları içerisindeki uyuşturucuyu satmak için bulundurduğunu söyleyerek kendi suçunun ortaya çıkmasına hizmet ve yardım ettiği anlaşılmakla,TCK’nın 192/3. maddesinde öngörülen etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi”(10. Ceza Dairesi 2020/12005 E., 2021/859 K.)
“Sanığın yolcu otobüsünde 27 numaralı koltuğun sahibi iken 28 numaralı koltukta oturduğu halde, görevlilerce otobüste yapılan kimlik kontrolü sırasında durumundan şüphe edilmesi üzerine suç unsuru olup olmadığı sorulduğunda oturmuş olduğu koltuğun önündeki 25 numaralı koltuğun arka cebinden çıkardığı uyuşturucu madde bulunan poşeti görevlilere teslim etmek suretiyle kendi suçunun ortaya çıkmasına hizmet ve yardım ettiği anlaşıldığından, hakkında TCK’nın 192/3. maddesindeki etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,(10. Ceza Dairesi 2021/16665 E., 2022/3610 K.)
“Sanığın 28/05/2019 tarihinde görevlilerce kimlik kontrolü yapıldıktan sonra tedirgin hareketlerine devam etmesi nedeniyle görevli memurlarca üzerinde suç unsuru olup olmadığının sorulması üzerine, üzerinde bulunan 1 adet kırmızı renkli üçgen şeklindeki uyarıcı madde olduğu düşünülen maddeyi görevlilere teslim ettiği, akabinde polis merkezinde yapılan üst aramasında ise bel kemeri ve pantolonu arasına gizlenmiş tahmini bir içimlik uyuşturucu maddenin ele geçirildiği, sanığın rızası ile ele geçirilen kırmızı renkli tabletin uyuşturucu ve uyarıcı madde içermediği ancak polis merkesinde üst aramasında ele geçirilen suça konu maddenin “metamfetamin” içerir uyuşturucu madde olduğunun anlaşıldığı olayda, sanığın kendi rızasıyla verdiği maddenin uyuşturucu madde olmaması nedeniyle bu eyleminin suç olarak değerlendirilemeyeceği, sanığın polis merkezinde üst aramasında üzerinde ele geçirilen ve kendi rızasıyla vermediği suça konu uyuşturucunun ise miktarı ve bulunduğu yer itibariyle kaba üst yoklaması ile bulunamayacağı gibi Polis Vazife ve Selâhiyet Kanunu’nun 4/a maddesindeki kaba üst araması sınırlarını aşacak şekilde yapılan aramada “olay yeri ve tarihini kapsayacak nitelikte önleme araması kararı” veya 5721 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 116, 117 ve 119. maddelerine uygun şekilde alınmış “adli arama kararı” ve “yazılı adli arama emri” bulunmadığının anlaşılması karşısında, hukuka aykırı olarak yapılan üst araması sonucunda elde edilen bu delilin hükme esas alınamayacağı ve Mahkemesince, sanığın, hakkında verilen kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararından sonra erteleme süresi içerisinde 28/05/2019 tarihinde işlediği iddia olunan uyuşturucu madde kullanma eylemi sabit kabul edilmeyip, ihlal nedeni sayılmaması gerektiği”,(10. Ceza Dairesi 2020/13663 E. , 2020/8738 K.)
Sanık …’un başkasına uyuşturucu verdiği konusunda delil olmadığı ve arama kararı bulunmadığı aşamada, kolluk tarafından kendisine üzerinde suç unsuru olup olmadığı sorulduğunda, pantolonunun cebinden çıkardığı kullanım sınırları içindeki eroini kendi rızasıyla teslim etmesi ve 4 beste eroini …’e verdiğini beyan ederek kendi suçunun ortaya çıkmasına yardım etmesi nedeniyle sanık hakkında etkin pişmanlıkla ilgili TCK’nın 192. maddesinin 3. fıkrasının uygulanmaması,( 20. Ceza Dairesi 2016/162 E. , 2016/5701 K.)
“8/06/2014 tarihli olay tutanağına göre; şüphe üzerine durdurulan sanığın kaba üst yoklaması yapılacakken üzerinde suç unsuru olup olmadığı sorulduğunda eşofmanının sağ cebinde sakladığı uyuşturucu maddeyi polislere teslim ettiği olayda, dosya içerisinde hiçbir arama kararının bulunmadığı dikkate alınarak; 2559 sayılı PVSK’nın 9. maddesine göre olay yeri ve tarihini kapsayacak nitelikte “önleme araması kararı” veya CMK’nın 116., 117. ve 119. maddelerine uygun şekilde alınmış “adli arama kararı” ya da “yazılı arama emri” bulunup bulunmadığının araştırılarak varsa aslı veya onaylı bir örneğinin getirilmesinden sonra sonucuna göre sanığın hukuki durumunun ve sanık … hakkında bu olaydan dolayı etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının belirlenmesi gerekirken, eksik araştırma ile hüküm kurulması,(10. Ceza Dairesi 2020/11282 E. ,2022/10634 K.)
“kabule göre; şüphe üzerine durdurulduğunda, arama kararı olmadığı halde üzerindeki uyuşturucu maddeyi görevlilere teslim etmek suretiyle kendi suçunun ortaya çıkmasına yardım eden sanık hakkında etkin pişmanlıkla ilgili TCK’nın 192. maddesinin 3. fıkrası gereğince cezasından indirim yapılması gerektiğinin dikkate alınmaması,” (10. Ceza Dairesi 2015/4313 E., 2015/32606 K.)
“22.08.2013 tarihinde 32 HA 724 plakalı aracın durdurulması ile araçta bulunan sanık ve sürücü diğer sanık …’in üzerinde suç unsuru olup olmadığı sorulduğunda Satılmış Orkun’un üzerinde bulunan 3,8 gr eroin ile 3 adet üzeri yanık alüminyum folyoyu teslim ettiği, sanıkta ise herhangi bir suç unsuruna rastlanılmadığı, sanığın ifadelerinde diğer sanığın üzerinde olan uyuşturucu maddeyi birlikte içmek için aldıklarını beyan etmesi ile suçunun ortaya çıkmasına hizmet ve yardım etmesi nedeniyle hakkında etkin pişmanlıkla ilgili TCK’nın 192. maddesinin 3. fıkrasının uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,”(10. Ceza Dairesi 2020/10808 E., 2021/4510 K.)
“….10.2010 günü tutulan tutanak kapsamında Alsancak Şehitler Caddesi üzerinde yapılan kontrollerde sanığın üzerinde suç unsuru olup olmadığı sorulduğunda sanığın cebinde bulunan kaba üst yoklaması ile farkedilmeyecek miktardaki (0,78 gram) esrarı polislere teslim ettiği anlaşıldığından, olay yerini kapsayan önleme arama kararı olup olmadığının araştırılarak olmadığı takdirde sanık hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi, (10. Ceza Dairesi 2019/3800 E., 2019/9205 K.)
“Arama kararı olmadığı halde, koluk görevlilerince şüphe üzerine durdurulan sanıktan, üzerinde suç unsuru varsa rızası ile teslim etmesinin istenmesi üzerine, sanığın kendisinde uyuşturucu ve uyarıcı hap olduğunu belirterek suç konusu hapların bulunduğu poşeti teslim ettiği anlaşıldığından; sanık hakkında etkin pişmanlıkla ilgili TCK’nın 192. maddesinin 3. fıkrasının uygulanıp uygulanmayacağının tartışılması gerektiğinin dikkate alınmaması,”(10. Ceza Dairesi 2014/4304 E. , 2015/33067 K.)
” Sanığın yapılan üst aramasında herhangi bir suç unsuruna rastlanılmadığı, sanığa üzerinde suç unsuru olup olmadığı sorulduğunda cüzdanında bulunan 2 gram eroini teslim ettiği ve bu şekilde suçunun ortaya çıkmasına hizmet ve yardım etmesi nedeniyle hakkında etkin pişmanlıkla ilgili TCK’nın 192. maddesinin 3. fıkrasının uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,(10. Ceza Dairesi 2020/11771 E. , 2022/11377 K.)
2- ÖZELLİKLE BİRDEN FAZLA KİŞİNİN YAŞADIĞI EVDE YADA BİRDEN FAZLA KİŞİNİN BULUNDUĞU ARAÇTA YAPILAN ARAMA SONUCU ELDE EDİLEN UYUŞTURUCU MADDENİN KİME AİT OLDUĞUNU SÖYLEMEZSE, SAHİBİNİN BELİRLENMESİNİN ZOR OLACAĞI AŞAMADA BU MADDENİN KENDİNE AİT OLDUĞUNU SÖYLEYEN FAİL HAKKINDA;
“Sanığın uyuşturucu madde ticareti yaptığına dair bir bilgi bulunmadığı, diğer sanık … hakkındaki istihbari bilgi nedeni ile her iki sanığın birlikte kaldıkları apartta yapılan arama sonucu suça konu uyuşturucu maddelerin ele geçirildiği, sanık …’un aleyhinde yeterli delil bulunmadığı aşamada, suça konu uyuşturucu maddeleri diğer sanıkla birlikte kaldıkları apartta bulundurduğunu kabul etmek suretiyle ikrarı ile kendi suçunun ortaya çıkmasına yardım ettiği anlaşıldığından; sanık hakkında TCK’nın 192/3. maddesindeki etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,”( 10. Ceza Dairesi 2021/15871 E., 2021/14450 K.)
“Suç tarihinde hakkında atılı suçtan ek kovuşturmaya yer olmadığına karar verilen …’nın yönetimindeki, aracın torpido gözünde ele geçirilen poşet içindeki suç konusu uyuşturucu maddenin, kime ait olduğunun bilinmediği ve bu nedenlerle savunmasının aksine delil bulunmayan aşamada; araca sonradan binen ve uyuşturucu maddenin kendisine ait olduğunu söyleyerek suçunun ortaya çıkmasına hizmet ve yardım eden sanık hakkında 5237 sayılı TCK’nın 192/3. maddesindeki etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,”(10. Ceza Dairesi 2020/12044 E., 2021/11768 K.)
“Olay tutanağı içeriği ile dosyadaki diğer bilgi ve belgelere göre; aleyhinde yeterli delil bulunmadığı aşamada kullanmak için uyuşturucu madde bulundurmak suçundan hakkında ayrıca soruşturma yapılan Nuri İçözün’de ele geçirilen suç konusu uyuşturucu madde ile ilgisini açıklayarak beyanlarıyla kendi suçunun ortaya çıkmasına hizmet ve yardım da bulunan sanık hakkında TCK’nın 192/3. maddesinde öngörülen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,”(10. Ceza Dairesi 2020/14500 E., 2021/14422 K.)
“Hakkında verilen mahkumiyet hükmü kesinleşen temyiz dışı sanık …’ın soruşturma aşamasında, kullanıcı …’a temin ettiği uyuşturucu maddeyi beraat eden sanık …’dan aldığını, kovuşturma aşamasında ise sanıktan aldığını beyan ettiği; beraat eden sanık …’ın ise suça konu uyuşturucu maddeyi …’a kendisinin verdiğini, kovuşturma aşamasında ise ağabeyi olan sanığı suçtan kurtarmak amacıyla kendisinin verdiğini söylediğini, uyuşturucu maddeyi …’a sanığın verdiğini beyan ettiği; sanığın ise henüz …’ın kolluk ifadesinin alınmadığı aşamada ve kovuşturma aşamasında suça konu uyuşturucu maddeyi …’a kendisinin verdiğini beyan ettiği anlaşılmakla; suça konu uyuşturucu maddenin ele geçirilmesinden sonra, aleyhinde … ve …’ın çelişkili beyanları dışında yeterli delil bulunmadığı aşamada ikrarı ile kendi suçunun ortaya çıkmasına yardım eden sanık hakkında TCK’nın 192/3. maddesindeki etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,”(10. Ceza Dairesi 2020/14492 E., 2021/14448 K.)
“Dosya kapsamına göre, olay tarihinde tanıklar … ve …’dan ele geçen suç konusu eroini sanığın verdiğine ilişkin soyut ve değişik anlamlara gelebilecek iletişimin tespiti tutanakları dışında aleyhinde mahkûmiyetine yeterli ve kesin delil bulunmadığı aşamada, duruşmadaki savunmasında adı geçen tanıklara uyuşturucu maddeyi verdiğini beyan etmek suretiyle kendi suçunun ortaya çıkmasına hizmet ve yardım eden sanık hakkında, TCK’nın 192/3. maddesindeki etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,”(10. Ceza Dairesi 2020/13183 E., 2021/14154 K.)
“Cumhuriyet savcısından gecikmesinde sakınca bulunan hal kapsamında alınan yazılı arama emrine dayanılarak yapılan aramada, aracın sağ ön torpido alt kısmında bulunan açıklık alanda siyah poşet içerisinde net 7,5 gram esrar, aynı açıklık alanda boş su bardağı içerisinde net 1,3 gram esrar, aracın sürücü koltuğunun arka kısmında 5 paket halinde net 8,5 gram esrar ve aracın sürücü tarafı paspasının altında 3 adet uyuşturucu hap ele geçirildiği ve 09.01.2018 tarihinde ise sulh ceza hakimliğinden alınan arama kararına dayanılarak ikametinde yapılan aramada ise net 2 gram esrar ele geçirildiği anlaşılmakla; 25.12.2017 tarihli olayda sanığın oturduğu kısımda siyah poşette ele geçen suç konusu net 7,5 gram esrar ile bu maddenin devamı niteliğindeki 09.01.2018 tarihinde ikametinde ele geçirilen suç konusu net 2 gram esrarı kullanma dışında bir amaç için bulundurduğuna ve araçta ele geçen diğer uyuşturucu maddeler ile ilgisi olduğuna ilişkin somut olay ve olgularla örtüşmeyen ve maddi bulgularla desteklenmeyen iletişimin tespiti tutanakları ile tanıkların soyut beyanları dışında aleyhinde mahkûmiyetine yeterli delil bulunmadığı aşamada, kolluk, Cumhuriyet savcılığı ve sorgu aşamasındaki beyanları ile kendi suçunun ortaya çıkmasına hizmet ve yardım eden sanık hakkında, TCK’nın 192/3. maddesindeki etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi”(,10. Ceza Dairesi 2020/4959 E., 2021/13720 K.)
“Sanığın suç tarihinde hakkında uyuşturucu madde kullanma suçundan ayrı işlem yapılan ve mahkemede tanık olarak dinlenen …’a uyuşturucu madde sattığı iddia edilen olayda; mahkemece tanık olarak dinlenen tutanağı düzenleyici görevlilerin sanığın üzerinde yapılan aramada uyuşturucu madde bulamadıklarını, sanığın kendilerinin farkedemediği pantolonunun kemerinin iç kısmında bulunan uyuşturucu maddeyi çıkartarak rızasıyla teslim ettiğine dair anlatımları da dikkate alınarak tanık …’in soyut beyanları dışında mahkûmiyete yetecek kesin delil bulunmadığı aşamada, …’e uyuşturucu madde verdiğini söyleyerek kendi suçunun ortaya çıkmasına hizmet ve yardım ettiği anlaşıldığı halde, hakkında TCK’nın 192/3. maddesinde öngörülen etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,”(10. Ceza Dairesi 2020/12868 E., 2021/13702 K.)
“Olay günü kontrol amaçlı durdurulan otobüste hakkında farklı suçlardan yakalama emri bulunan sanığın yakalandığı, muhafaza altına alma ve teslim tutanağı isimli belgenin içeriğine göre, otobüsün kontrol noktasından ayrılıp otogara gitmesi sonrasında otobüs muavinin çevresindeki kişilere sanığa ait olduğunu söylediği bir poşetle görüldüğü ve kolluk görevlileri tarafından poşetin içerisinde suç konusu uyuşturucu maddenin ele geçirildiği olayda; muavinin soyut beyanı dışında aleyhine yeterli delil bulunmadığı aşamada, uyuşturucu maddenin kendisine ait olduğunu belirterek ikrarı ile suçunun ortaya çıkmasına yardım eden sanık hakkında, TCK’nın 192/3. maddesinde yer alan etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,”(10. Ceza Dairesi 2020/13125 E., 2021/13503 K.)
“
Aleyhine kullanıcı tanık …’un sonradan döndüğü kollukta verdiği müdafisiz ifadesinden başka mahkûmiyetine yeterli delil bulunmadığı aşamada, uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan beraatlerine karar verilen … ve … ile birlikte kaldıkları evde ele geçirilen 245 gr sentetik kannabinoidin kendisine ait olduğunu söyleyerek kendi suçunun ortaya çıkmasına yardım eden sanık hakkında, TCK’nın 192/3 maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiği gözetilmemesi,”(10. Ceza Dairesi 2021/16536 E., 2021/13175 K.)
“Suç tarihinde, kolluk görevlileri tarafından yapılan kontrolde sanığın da içerisinde bulunduğu araçta yapılan aramada sağ arka yolcu koltuğunun önündeki paspas üzerinde bulunan suç konusu uyuşturucu maddenin aleyhinde yeterli delil bulunmadığı aşamada kendisine ait olduğu yönündeki ikrarı ile suçunun ortaya çıkmasını sağladığı anlaşıldığından, sanık hakkında TCK’nın 192/3. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,”(10. Ceza Dairesi 2020/18449 E., 2021/10624 K.)
3- UMUMA AÇIK YERLERDE ELDE EDİLEN UYUŞTURUCU MADDELERİN KİME AİT OLDUĞUNU SÖYLEYEN KİŞİ HAKKINDA;
Kaçarken sokakta yere attığı iddiası, üzerinde uyuşturucu madde ele geçirilemediği, sokakta bulunan uyuşturucularda parmak izi tespit edilemediği, uyuşturucu madde ile ilgilisinin saptanamadığı aşamada madde ile irtibatına beyan etmesi
“Olay tutanağına göre, “ … isimli şahsın halk arasında Mezbahane olarak bilinen … mahallesi civarında uyuşturucu madde sattığı, bölgenin genel itibariyle Romen vatandaşlardan olduğu için biz görevlilerce yapılacak fiziki takipleri zorlaştırması sebebiyle seyir halinde iken irtibatlı olduğu şahıslara ara sokaklarda uyuşturucu maddeleri verdiği” şeklinde istihbari bilgi alınması üzerine, kolluk görevlilerinin … mahallesi gondol sokak üzerinden … mahallesi istikametine gittikleri esnada sanığın, dosya tanıkları … ve …ile … mahallesi Şubat Sokak üzerinde olduklarının görülerek aracın durdurulup yanlarına gittikleri sırada sanığın Şubat Sokak üzerinden 259. Sokak istikametine koşarak kaçtığı, sanığın önü kesilmek istendiğinde tekrar Şubat Sokak üzerinden … Sokak istikametine gittiği Şubat Sokak üzerinde sanığın yakalandığı, sanığın kaçtığı güzergah kontrol edildiğinde Yavuzselim Mahallesi Şubat Sokak no: … ve no: … arasında bulunan boşlukta beyaz renkli kağıda sarılı satışa hazır halde paketlenmiş 25 fişek 5F- MDMB-PICA etken maddesini içeren sentetik kannabinoidler grubunda yer alan maddenin ele geçirildiği olayda; kendisinde herhangi bir uyuşturucu veya uyarıcı madde ele geçmeyen ve kaçtığı güzergahta Yavuzselim Mahallesi Şubat Sokak no: 7 ve no: 9 arasında bulunan boşlukta ele geçirilen maddeler ve üzerindeki materyalde parmak izine rastlanmadığı ve sanığın uyuşturucu maddeler ile ilgisinin saptanamadığı aşamada, “madde ile irtibatını” beyan etmek suretiyle, suçunun ortaya çıkmasına hizmet ve yardım ettiği anlaşılmakla, hakkında TCK’nın 192/3. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerine göre indirim uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,”(10. Ceza Dairesi 2020/3297 E., 2021/12204 K.)
Madde ile irtibatına dair ikrarı
“Sanığın, 08/10/2009 tarihinde diğer sanık …’ün yere attığı suça konu maddeyi birlikte içmek için hazırladıklarını beyan ederek suçunun ortaya çıkmasına hizmet ve yardım etmesi nedeniyle hakkında etkin pişmanlıkla ilgili TCK’nın 192. maddesinin 3. fıkrasının uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi”,(10. Ceza Dairesi 2020/20351 E., 2021/11748 K.)
4- UYUŞTURUCU MADDEYİ KİMDEN ALDIĞINI, KİME SATTIĞINI, UYUŞTURUCU MADDELERİN YERİNİ SÖYLEYEN KİŞİ HAKKINDA;
“Olay tutanağı içeriği, sanığın yakalanış biçimi ve tüm dosya kapsamına göre; sanığın; aleyhinde yeterli delil bulunmadığı aşamada, ele geçen suça konu uyuşturucu maddeleri açık kimliği tespit edilemeyen ve olay yerinden kaçan diğer sanık … ile birlikte sattıklarını ikrar etmek suretiyle diğer sanığın kimlik bilgilerinin ve suçunun ortaya çıkmasına yardım ettiği anlaşıldığından sanık hakkında TCK’nın 192/3. maddesinde öngörülen etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,”(10. Ceza Dairesi 2021/677 E. , 2022/4410 K.)
Adres-isim bildirimi
“Sanığın savunmasında suç konusu uyuşturucu maddeleri adres vererek İbrahim Saka’dan aldığını belirttiği halde bu konuda bir araştırma yapılmadığı anlaşıldığından, belirtilen hususun araştırılması ve tüm deliller birlikte değerlendirilip sanık hakkında TCK’nın 192/3. maddesinde öngörülen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının tartışılması gerekirken eksik araştırma ile hüküm kurulması,”(10. Ceza Dairesi 2020/5020 E., 2021/14423 K.)
Uyuşturucu maddelerin yerini göstermek
“Dosyadaki bilgi ve belgelere göre; sanığın kolluk tarafından durdurulmak istendiği sırada motosikletten attığı kullanma sınırındaki uyuşturucu maddenin ele geçirilmesinden sonra aleyhinde kesin ve yeterli delil bulunmadığı aşamada evinin karşısında bulunan ahırdaki uyuşturucu madde ile dikili hint kenevirlerinin yerini göstererek suçunun niteliğinin ortaya çıkmasına yardım ettiği dikkate alındığında, hakkında TCK’nın 192/3. maddesindeki etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,”10. Ceza Dairesi 2020/12208 E. , 2021/14352 K.
Telefon numarası-isim verilmesi
“Sanığın aşamalardaki beyanlarında; uyuşturucu maddeleri telefon numaralarını bildirdiği İdris ve … isimli kişilerden satın aldığını belirtmesi karşısında, haklarında soruşturma açılan İdris ve … hakkında soruşturmanın akibetinin araştırılarak, dava açılmış ve derdest olması halinde dosyanın getirtilip incelenerek gerektiğinde davaların birleştirilmesi, hüküm verilmiş ve kesinleşmiş ise dava dosyasının bu dosya içine konulması ve sonucuna göre sanık hakkında TCK’nın 192/3. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının tartışılması gerektiğinin gözetilmemesi,”(10. Ceza Dairesi 2021/2277 E., 2021/13995 K.)
İsim- telefon numarası bildirilmesi
“Şüphe üzerine durdurulup üst araması yapılan sanığın üzerinde ele geçirilen uyuşturucu maddelere ilişkin yargılamanın tüm aşamalarında; ismini … olarak bildiği …. numaralı telefonu kullanan şahıstan satın aldığını belirtmesi karşısında, adı geçen … isimli şahıs hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunularak dava açıldığı takdirde birleştirme kararı verilmesi suretiyle, sonucuna göre sanık hakkında TCK’nın 192/3. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının tartışılması gerektiği gözetilmeden, eksik araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi”(10. Ceza Dairesi 2020/13902 E. ,2021/13015 K.)
“Sanık …’dan ele geçirilen toplam 16 paket uyuşturucu maddeyi sanık …’dan aldığını beyan etmesi, sanık …’ın da ele geçen uyuşturucuyu sanık …’a kendisinin sattığını ikrar etmesi karşısında,her iki sanık hakkında da TCK’nun 192/3.maddesinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,”(20. Ceza Dairesi 2015/8414 E., 2018/5152 K.)
5- ELDE EDİLEN UYUŞTURUCU MADDE KULLANIM SINIRLARINDA OLMASINA VE TİCARETİN VARLIĞINA DAİR BİR DELİL OLMADIĞI AŞAMADA UYUŞTURUCU MADDEYİ SATMAK İÇİN BULUNDURUĞUNU İKRAR EDEN KİŞİ HAKKINDA;
“Olay tutanağı, sanık savunması, kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan hakkında ayrı soruşturma evrakı düzenlenen şüpheli …’nun beyanları ve dosyadaki belge ve bilgilere göre; kolluk görevlilerinin şüphe üzerine durdurdukları …’na üzerinde suç unsuru bulunup bulunmadığını sordukları, şahsın da MDMA etken maddesi içerdiği tespit edilen 2 adet tableti kendi rızası ile görevlilere teslim ettiği, tabletleri nereden ve kimden aldığının sorulması üzerine, görevliler ile birlikte suç konusu tabletleri aldığı yere gidip, sanık …’ı göstererek 40 TL karşılığında aldığını söylediği, sanığın görevlilerce yakalandığı ve aşamalarda alınan beyan ve savunmalarında, şüpheli …’nda ele geçirilen tabletleri 40 TL karşılığında Gökhan’a sattığını ikrar ettiği anlaşılmakla; kendisinde herhangi bir uyuşturucu madde ele geçirilemeyen sanığın, diğer şüpheli …’nun suç atma niteliğinde kalan soyut beyanı dışında aleyhine delil bulunmadığı aşamada, ikrarı ile kendi suçunun ortaya çıkmasına yardım ettiği dikkate alınarak, sanık hakkında TCK’nın 192. maddesinin 3. fıkrasında öngörülen etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi”,(20. Ceza Dairesi 2015/16330 E., 2016/1158 K.)
“
Evinde yapılan aramada, kullanım sınırları içinde kalan, tütünle karışık 0.4 gr esrar, hassas terazi ile kokain ve esrar bulaşıklı iki adet pet şişe ele geçen ve sanık …’da ele geçen kokainle ilgisi olduğuna dair kesin delil bulunmayan sanığın, aşamalarda uyuşturucu madde sattığını ikrar ederek kendi suç vasfının ortaya çıkmasına hizmet ve yardım ettiği anlaşıldığı halde, hakkında TCK’nın 192/3. maddesinde öngörülen etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi”(10. Ceza Dairesi 2021/471 E., 2021/10893 K.)
“
27.09.2007 tarihinde sanığın ikametinde ele geçirilen uyuşturucu maddenin miktarının kişisel kullanma sınırı içerisinde olduğu da dikkate alındığında, aleyhine yeterli delil bulunmadığı aşamada, sanığın uyuşturucu madde almak için satanlara aracılık yaptığını beyan etmek suretiyle, uyuşturucu madde ticareti yapma suçunun ortaya çıkarılmasını sağlamış olduğu anlaşılmakla, sanık hakkında TCK’nın 192/3. maddesinde öngörülen etkin pişmanlık hükmünün uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,”(10. Ceza Dairesi 2018/1322 E., 2021/13775 K.)
“
08.02.2019 tarihli yakalama, üst arama ve teslim tutanağı içeriği ile tüm dosya kapsamına göre; olay tarihinde telefon ihbarı üzerine gidilen internet kafe içerisinde 14 numaralı bilgisayar masasında bulunan sanığın üzerinde ele geçen 0,003 gram eroinin miktar itibari ile kullanım sınırında kaldığı, kafenin kamera görüntülerinde sanığın yanına gelen ….isimli şahsa bir şeyler verdiğinin görüldüğü, ancak ne olduğu belli olmadığı gibi, alıcı ….’da herhangi bir uyuşturucu madde ele geçirilemediği ve vücudunda uyuşturucu madde bulunduğuna dair hakkında alınmış bir toksikoloji raporu da bulunmadığı halde; sanığın, ….’a para karşılığı kendi üzerindeki eroinden verdiğine yönelik ikrarı ile suçunun ve suç vasfının ortaya çıkmasına hizmet ve yardım ettiği anlaşılmakla, sanık hakkında TCK’nın 192/3. maddesi uyarınca etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,”(10. Ceza Dairesi 2020/3054 E., 2021/12018 K.)